Solunumun Denetlenmesi




Solunum hareketleri, tamamen beyinden kaynaklanan oynatıcı (motor) sinirsel uyarıların solunum kaslarını kasılmaya yöneltmesiyle gerçekleşen bir olaydır. Solunum hareketleri, biri bilinçli, diğeri otomatik (bilinçsiz) olmak üzere iki ayrı uyarı ve denetim zincirine bağlı olarak ortaya çıkar. Solunum olayı normalde otomatik - bilinçsiz bir olaydır. Ancak bilinç, solunumu belli sınırlar arasında denetleyebilir, örneğin bir süre nefesi­mizi tutabilir veya hızlandırabiliriz. Ama daima belli bir süre. Bilinçli uyarı - denetim sisteminin merkezi beynin “Korteks” bölgesinde bulunur­ken, otomatik merkez beynin “Pons ve Medulla” bölgelerinde bulunmaktadır. Anımsanacağı gibi solunum kaslarından bazıları, örneğin kaburgalar arası dış kaslar ve diyafragma kasıldıklarında soluk alma işlemine neden olurlarken, kaburgalar arası iç kasların kasılma­sı da soluk verme işlemine katılmaktadırlar. Soluk alma işlemine katılan kaslar kasılırlarken, soluk verme işlemine katılan kaslar gevşerler. Soluk verme sırasında bunun tam tersi gerçekleşir. Beyindeki pons ve medulla bölgeleri henüz tüm ayrıntıları bilinmeyen karmaşık bir biçimde birbirlerini denetleyerek ritmik bir solunumun gerçekleşmesini sağlarlar. Sözünü ettiğimiz bu merkezler, aynı zamanda kalbe yakın büyük atardamarlarda ve beyinde bulunan ve “Kemore-septör” denilen bazı yapılardan gelen bilgilerin ışığı altında solunum hareketlerinin sayı ve derinliğini ayarlarlar.Kemoreseptörler, kanın yapısını oksijen, karbon­dioksit ve hidrojen yoğunluğu bakımından sürekli denetlerler. Kalbe yakın büyük damarların üzerinde bulunan kemoreseptörler (Aortik ve Karotik cisimler) özellikle kandaki oksijen değişikliklerine duyarlıdırlar. Kanda oksijen azaldığında solunum merkezini uyarıp solunumun artmasına neden olurlar.Beyindeki kemoreseptörler özellikle beyin omuri­lik sıvısındaki hidrojen değişikliklerine duyarlıdır­lar. Kandaki karbondioksit arttığında vücuttaki bazı kimyasal olaylara bağlı olarak beyin omurilik sıvısındaki hidrojen miktarı artar. Bu artışı beyindeki kemoreseptör bölgeler algıladıklarında solunum merkezlerini uyararak solunumu arttırıp kandaki karbondioksit miktarının düşmesini sağlarlar.


Kaynak: Solunumun Denetlenmesi


Bu yazı 122 kez okunmuş





Etiketler: ,

Bu yazıya yapılan yorumlar için RSS beslemeleri. TrackBack URI

Yorum yapın



En çok okunan yazılar


Aşağıdaki yazılarda ilginizi çekebilir